Permakültürden haberi olmayan birinin bu kelimeyi ilk duyduğunda kendini içinde bulduğu durumu iyice anlamak gerek. O yüzden yeni bir akım yaratalım, aynı etkiyi biz de yaşayalım.
Simbiyotik Tarım :) (Simbiyoz, ortak yaşam demek. İki canlının birbiriyle paslaşarak ya da birinin diğerini sömürerek yaşaması. Yabancı kelimelerle milleti keklemek daha rahat, ondan simbiyolandınız.)
Hayal ediverin şimdi. Instagram'da bir furya var, bir heyecan. Herkesler simbiyoz tarım yapıyor, paylaşıyor, etiketliyor. Siz de merak edip arıyorsunuz. Aklınızdaki soru: Simbiyoz tarım nedir?
-Canlıların birbiriyle ilişkisi üzerine kurulu, biyoçeşitliliği hedefleyen adil, etik sistem tasarımıdır.
Wvovvoo! Bek şu tanıma hele! En can alıcı kelimelerin hepsi var. Kulağa hoş geldi. Peki ama ne yapıyor?
-Tasarım yapıyoruz, sonra eğitim.
Hmm. Peki ne yapıyor?
-Tasarım, eğitim.
10 kişiden 9'unu işte bu noktada kaybettiniz. Neyi içerdiğini söylediniz, ne yaptığını değil. Hoş kelimeler içeren bir ton laf salatası. Cevap verirken soru soranın beklentilerine hiç yer vermediniz.
.
Problemi gördünüz mü?
.
Konuya balıklamasına dalalım.
Herhangi bir akımın karşılaması gereken iki beklenti var. İlki, fikrî olarak neler sunduğu. Bunu anlamak için eski siyasi partilerin isimlerine dikkat edin. AKP – Adalet ve Kalkınma Partisi. Adalet diyor, bir de kalkınma. CHP – Cumhuriyet Halk Partisi. Cumhuriyetin temel kurallarına bağlıyız diyor, halkçıyız diyor...
Bu parti isimlerini duyduğunuz vakit partilerin önceliklerinin ne olduğunu isimlerinden doğrudan okuyabiliyorsunuz. Yapıyorlar mı… O ayrı bir konu. Ancak daha isminden "Biz buyuz, bizim önceliğimiz bu." diye anlıyorsunuz. Ne yapıyoruz, hedefimiz ne, önceliğimiz ne? Bu konularda kesinlikle soru işareti olmamalı. Merak edenin zihninde fikirleriniz çok net bir şekilde canlanmalı, beklentilerine karşılık sunmalı. Onun yerine kimsenin anlamayacağı muğlak ifadeler olursa akım hız kaybeder. Hız kaybeden akım ölür.
Diğer beklenti, para! Akımların hızlarını koruması için bilinmesi lazım, hız kazanması lazım, ekip lazım… Bütün bunlar için de para lazım. Parti üyeliği harcıyla bunu çözemezsiniz, yetmez. Adalet isteyene adalet vereceğiz ancak parayla… O da olmaz. Bu problem, para beklentisini diğer beklentilerden ayırarak çözülmüş. Bir tek bizde değil, tüm dünyada. Kimi ülkelerde partiye yakınsanız işleriniz hallolur yoluna gidilmiş, kiminde rant. Kimi ülkelerde de her ikisi. Kiminde partiler safi bu beklentiye hizmet eden örgütlere dönüşüyor filan falan.
Konudan kopmayalım. Konumuz permakültür. Bu da şipşak yazı. Bodoslama yazıyorum.
.
Eğitimlerde permakültür size ne vadediyor? O kadar uluslararası PDC bitirdim. Bu konuda bir çıtım ukalalık yapabilirim herhalde. Hepsinde iki ana başlık var. Biri tasarımcı olmak, diğeri eğitim. Permakültür tasarımcısı olursunuz diyorlar. Dilerseniz eğitmeni olursunuz diyorlar.
Peki diğer beklenti? Siyasette diğer beklentilerden ayrılan para konusu, permakültürde ayrılmamış. Bu ana damarlardan para kazanacaksınız diyor. İş tasarım yapıp para kazanmaya ya da eğitim verip para kazanmaya geliyor. İşte bu göz ardı edemeyeceğiniz bir problem.
Açayım.
.
Öncelikle maalesef herkes tasarım yapamaz. Ufak bir sandalye tasarımını belki yetenekli bir iki kişi yapabilir ancak sistem tasarımı başka bir şey. Birbiriyle alakalı, alakasız onlarca konuda bilgi sahibi olmanız gerekiyor. Yetkili olmak yeterli değil, tasarım için etkin olmak gerekiyor (halk ağzıyla dibine kadar bilmeniz gerekiyor).
PDC'lerde herkesi "Abi siz tasarımcı oldunuz, gidin tasarlayın." diye gaza getirip salıyorlar. Sonrası malum.
Tasarım ve diğer beklenti –para– konusuna gelecek olursak, o da faul. Tasarımda para yok, rant yok. Valla. Şaka etmiyorum. Sistem tasarımı yapanlara (hastanedir, STK projesidir, köprüdür, üniversitedir) Türkçede tasarımcı denmez, projeci denir. Proje koordinatörü denir, proje sorumlusu, statikçi denir. Bir şeyler derler ama nedense tasarımcı denmiyor bu ülkede. Bizim insanımız İtalya'dan özel mermer getirtir, en pahalı banyo malzemelerini satın alır ama mimara para vermez. Sonra iki büklüm oturur helaya, banyonun suyu salona gider… En büyük köprülerin projesini yaparsın ama yeni mezuna yaptırırsın projeyi… En ucuz o diye. Projecilikte para yok. Konu sadece inşaatta tıkalı değil. STK'ların ekoloji merkezleri ya da projeleri için proje koordinatörlerine layık gördükleri ücretlere hele bi bakın. Gerçekten üzücü.
Projeden geçimini sağlayamayanlar eğitime kayıyor. Peki eğitimde durum nasıl?
.
İlk paragrafa geri dönelim. Permakültür kelimesini tekrar unutalım. Farz-ı misal, Simbiyotik Tasarım eğitmeni oldunuz. Eğittiğiniz öğrenciler de eğitmen oluyor. Herkes birbirini eğitiyor ama kimse somut bir şeyler yapmıyor. Tanım güzel, fikir ilginizi çekiyor ancak sonuç piramit gibi, bir çeşit saadet zinciri. Aynı eğitimleri döndüre döndüre sunuyorlar. "Wooow, bunu mu aldınız? Hadi buyurun bir tık daha ötesi." "Wooo, permakültürcü mü oldunuz? Peki kompost eğitmeni olmak ister misiniz?" "Kompost mu? Daha iyi kompost nasıl yapılır? Hadi gelin eğitimimize." "Fraktal kompost, hadi gelin, sıra onun eğitiminde." Bitmiyor.
Geçen sene Geoff'a bu soruları sordum. "Para konusunu eğitimden ayırmak doğru olmaz mı?"ya getirdim sözü, "Tarımsal üretimin ana damar olması gerekmiyor mu?" dedim. Üretmek zor, dedi. Çok zor, uğraşma, dedi. İyi de Geoff beni eğitiyor, ben sizi eğitiyorum, o onu eğitiyor. Eee?
Yurt dışında eğitimlerde sizi yolunacak kaz gibi görüyorlar. Mesela bu aralar syntropic food forest mevzusu revaçta. Wooo, eğitimler açılıyor. Konuyu kendiniz mi öğrenmek istiyorsunuz? Eğitmenlerimiz sizi hemen alacak, yıllık bin dolar bir ücreti var. (https://www.skool.com/food-forest-fellowship/about?ref=790d8683ab5f4d30af2945de1f8040cb) Slovenyaya mı ne geleceklermiş, eğitim vereceklermiş. Çok iyiii.
Kimse kusura bakmasın ama kıçımın kenarı. Ya da popüler ifadelerle "Ahmeeeet, Ahmet düşme haa."
Türkiye'ye permakültür geleli 15 seneyi geçti. Eğitimler açıldı, eğitmenlik eğitimleri açıldı. Öbür eğitimler açıldı. Onlar bunlar. Dizleri toprak görmemiş insanlar eğitmen oldu. Eee? Neredeyiz şimdi? Belki daha önemlisi, o ilk tayfa nerede şimdi? Somut ne çıkardılar da kayboldular?
.
Permakültürün ikinci neslinin bu sorulara cevap vermesi gerekiyordu. Yapmadılar. Üçüncü nesile geçiyor, belki de sonu olacak.
.
Kirpi'nin bu probleme verdiğim cevabını biliyorsunuz. Düşe kalka ama somut çözümlerle ilerlemeye çalışıyorum. Merak edenler aletlere, tarlalara, mineral dengelemesi hesap programına, serbest kitaba, Permakültür Günü'nde verdiğim ücretsiz eğitimlere, STK'lara attığımız omuz desteğine vs. vs. bakabilir. Üç aydır arazide yağmur suyu hasadı konusunu çalışıyorum. Üretiyorum, ürettikçe Kirpi büyüyor.